السيد موسى الشبيري الزنجاني
4208
كتاب النكاح ( فارسى )
لذا با استصحاب عدم تحقق عقد جد قبل يا مقارن عقد پدر موضوع صحت عقد پدر منقّح مىگردد و اشكال مثبتيّت در كار نيست . در پاسخ به اين اشكال مىگوييم كه ظاهراً مرحوم سيد اين گونه مىخواهند بفرمايند كه ما وصف تقدّم عقد پدر را به طور كلى شرط صحت عقد پدر نمىدانيم ، بلكه در فرضى كه هر دو عقد ( هم عقد پدر و هم عقد جد ) وجود داشته باشند ، از صحيحه عبيد بن زراره استفاده مىشود كه وصف تقدّم عقد پدر ، موضوع اثر است ، ولى اگر عقد جد اصلًا تحقق نداشته باشد اين وصف شرط نيست ، و لذا عقد پدر بىاشكال صحيح است . بنابراين ، در مورد بحث ما كه مفروض ، تحقق هر دو عقد است ، وصف تقدم عقد پدر شرط صحت عقد پدر است كه با استصحاب عدم احراز نمىگردد . ب - طرح يك سؤال درباره صحت عقد جد در صورت معلوم التاريخ بودن عقد پدر و راههاى مختلف پاسخ به آن تا اينجا به اين نتيجه رسيديم كه به نظر مرحوم سيد ، در صورت معلوم التاريخ بودن عقد پدر ، با استصحاب عدم عقد جد نمىتوان صحت عقد پدر را ثابت كرد ، حال سؤال اين است كه مجرد عدم اثبات صحت عقد پدر به دليل عدم احراز وصف تقدّم ، دليل درستى بر اثبات صحت عقد جد نيست ، زيرا در صحت عقد جد ، عدم تقدّم عقد پدر شرط است ، و تا اين قيد عدمى احراز نشده باشد نمىتوان عقد جد را صحيح دانست . اگر با استصحاب ، تقدّم عقد پدر را نمىتوانيم ثابت كنيم ، عدم آن را نيز نمىتوان ثابت كرد ، پس دليل صحت عقد جد چيست ؟ براى پاسخ به اين سؤال ، راه حلهايى وجود دارد كه برخى با مبانى مرحوم سيد سازگار است و برخى سازگار نيست .